Her kjem eit oversyn over bøyingslæra, morfologien i irsk.
Substantiv er delt inn i genusklassar, dei blir bøygd i numerus og kasus, og verb blir bøygd i person og tal. Delar av irsk morfologi er ikkje typisk for ikkjekeltiske indoeuropeiske språk, som bøygde preposisjonar og initial konsonantendring.
Pronomen Personlege pronomen Personlege pronomen blir ikkje bøygd i kasus, men dei har tre ulike former, konkunktive, disjunktive og emfatiske former.
Normal ordstilling i irsk er verb-subjekt-objekt. Den forma av subjektet som kjem rett etter verbet blir kalla konjunktiv.
Person Singular Plural 1. 2. 3. mask. fem.
Viss pronomenet ikkje er postverbalt subjekt, er det den disjunktive forma som blir brukt: Person Singular Plural 1st 2nd 3rd masc. ;fem.
Eit tredje sett av former er dei emfatiske formene, brukt der pronomenet har ekstra vekt:
Person Singular Plural 1st 2nd 3rd masc. fem.
Possessive pronmen
Interrogative pronomen Interrogative pronomen er det same som spørjepronomen.
«who?, which?» or «what?» «which?»
Eksempel: «Who did it?» «Who did you see?» «Who did you give the book to?» «What's wrong (with you)?» (lit. «What is on you?») «What did you say?» «What's your name?» (lit. «Which name is upon you?») «How old are you?» (lit. «Which age are you?»)
talord Kardinaltal
Det er tre slag av kardinaltal i irsk: disjunktive talord, ikkjemenneskelege konjunktive talord, og menneskelege konjunktive talord.
Disjunktive talord 0 13 1 14 2 20 3 21 4 30 5 40 6 50 7 60 8 70 9 80 10 90 11 100 12 1000
Desse talorda blir brukt i matematikk, for tidsuttrykk, telefonnummer, og etter substantiv i former som «buss 13» eller «rom 2».
Ikkjemenneskelege konjunktive talord Desse talorda blir brukt for å telje andre objekt enn menneske, t.d. «hest» 1 ; 13 2 20 3 21 4 22 5 30 6 40 7 50 8 60 9 70 10 80 11 90 12 100 «Ein» som eit pronomen er attgjeve som (lit. «hovud») når det gjeld ting og dyr, t.d.: «Eg har fem hestar, ein av dei er sjuk.»
Menneskelege konjunktive talord Desse talorda blir brukt for å telje menneske, t.d. páiste, 'barn' 1 ; 7 2 8 3 9 4 10 5 11 6 12 «Ein» som eit pronomen er attgjeve med (lit. «person») for menneske. Dei andre «personlege» talorda kan også bli brukt pronominalt, t.d.: «Eg har fem barn, eit av dei er sjukt.» «Det er seks menneske i rommet.»
Høgare tal er attgjeve med dei ikkjemenneskelege konjunktive talorda: osb.
Ordinaltal 1st 13th 2nd 20th 3rd 21st 4th 22nd 5th 30th 6th 40th 7th 50th 8th 60th 9th 70th 10th 80th 11th 90th 12th 100th
Verb
Verb frå Klasse 1 (einstava stamme) med palatal utlyd: bris, 'bryte'
Presens Futurum Preteritum Imperfektum Kondisjonal Konj. Pres. Konj. Pret. 1. Sg. brisim brisfidh mé bhris mé bhrisinn bhrisfinn brise mé brisinn 2. Sg. briseann tú brisfidh tú bhris tú bhristeá bhrisfeá brise tú bristeá 3.Sg. briseann sé/sí brisfidh sé/sí bhris sé/sí bhriseadh sé/sí bhrisfeadh sé/sí brise sé/sí briseadh sé/sí 1. Pl. brisimid brisfimid bhriseamar bhrisimis bhrisfimis brisimid brisimis 2. Pl. briseann sibh brisfidh sibh bhris sibh bhriseadh sibh bhrisfeadh sibh brise sibh briseadh sibh 3. Pl. briseann siad brisfidh siad bhris siad bhrisidís bhrisfidís brise siad brisidís upersonleg bristear brisfear briseadh bhristí bhrisfí bristear bristí
Verb frå Klasse 2 (fleirstava stamme) med ikkjepalatal utlyd: ceannaigh, 'kjøpe'
Presens Futurum Preteritum Imperfektum Kondisjonal Konj. Pres. Konj. Pret. 1. Sg. ceannaím ceannóidh mé cheannaigh mé cheannaínn cheannóinn ceannaí mé ceannaínn 2. Sg. ceannaíonn tú ceannóidh tú cheannaigh tú cheannaíteá cheannófá ceannaí tú ceannaíteá 3.Sg. ceannaíonn sé/sí ceannóidh sé/sí cheannaigh sé/sí cheannaíodh sé/sí cheannódh sé/sí ceannaí sé/sí ceannaíodh sé/sí 1. Pl. ceannaímid ceannóimid cheannaíomar cheannaímis cheannóimis ceannaímid ceannaímis 2. Pl. ceannaíonn sibh ceannóidh sibh cheannaigh sibh cheannaíodh sibh cheannódh sibh ceannaí sibh ceannaíodh sibh 3. Pl. ceannaíonn siad ceannóidh siad cheannaigh siad cheannaídís cheannóidís ceannaí siad ceannaídís upersonleg ceannaítear ceannófar ceannaíodh cheannaítí cheannóifí ceannaítear ceannaítí
Morfologi Kategori:Morfologi for einskildspråk