Blåstrupeara (Ara glaucogularis) er ein ara som er endemisk for eit lite område nord i det sentrale Bolivia, kjent som Llanos de Moxos. Arten vart erklært naturarv for Bolivia ved lov i 2014.
Taksonomi Ara kjem frå eit ord i eit tupiansk språk som tyder ara. Glauco- kjem frå latin og viser til ein gråblå eller grønleg farge, medan gularis er latin for det «som høyrer til strupen».
Blåstrupeara er ein av åtte nolevande artar i slekta Ara, som omfattar store papegøyar med lange stjertfjører, samla under nemninga araer. Slekta Ara er ei av seks slekter av mellom- og søramerikanske araer i stammen Arini. Denne stammen omfattar òg dei andre langhala papegøyane i den nye verda.
Blåstrupeara vart opphavleg rekna som ein underart, Ara ararauna caninde, av den liknande blågulara.
Skildring mini|venstre|Nærbilete av hovudet mini|300px|Blåstrupeara i flukt upright|mini|høgre|200px|Blåstrupeara oppdretta i fangenskap. Fotografert ved Cincinnati Zoo i Cincinnati, Ohio
Blåstrupeara er om lag 85 cm lang, medrekna stjertfjørene, og har eit vengespenn på rundt 90 cm. Vekta ligg vanlegvis mellom 900 og 1100 g. Det er liten synleg skilnad mellom kjønna, men hannane er vanlegvis noko større enn hoene. Oppgjevne vekter for hannar og hoer er høvesvis om lag 750 og 950 gram.
Oversida er turkisblå, noko mørkare på issen og lysare på overgumpen. Undersida er for det meste klart gul, medan området under stjerten er lyseblått. Arten har ein naken hudflekk i andletet, delvis dekt av blå fjørstriper som går over i eit blått nedre kinn- og strupeparti. Ei smal gul stripe skil dette området frå issen, og rundt basisen av det store, svarte nebbet er huda rosa. På den fjørfattige hudflekken nær nebbrota finst fem eller seks vassrette striper av blå fjører. Mønsteret er unikt for kvart individ og kan brukast til å identifisere vaksne fuglar.
Vaksne fuglar har gul iris, medan ungfuglar har brun iris. Irisen hos reirungar er først svart og blir brun kort tid etter at augo opnar seg. Når fuglane er mellom eitt og tre år gamle, blir irisane grå og deretter kvite. Etter kvart som fuglen blir vaksen, blir irisane gule, og den gylne fargen blir sterkare etter tiårsalderen. Hos eldre fuglar kan ein sjå ein mørkegrå ring rundt pupillen fordi iris har vorte tynnare, slik at den bakre delen av netthinna skin gjennom. Blåstrupeara kan skiljast frå den noko større blågule araen ved at strupen er blå, ikkje svart, issen blå, ikkje grøn, og ved at det er liten kontrast mellom svingfjørene og dekkfjørene på oversida av vengene.
Utbreiing og leveområde Blåstrupeara lever på Llanos de Moxos i Beni-departementet i Bolivia. Han hekkar på «islas», små øyar med palmar som ligg spreidde utover dei flate slettene. Arten lever ikkje i skog. Han er ein av dei sjeldnaste fugleartane i verda. Det finst to område med kvar sin delbestand av Ara glaucogularis: eitt nordvest for Trinidad, hovudstaden i Beni, og eitt sør for byen.
Landskapet er samansett av grasmarker, våtmarker, skogøyar og galleriskogar. Arten finst oftast i høgder mellom 200 og 300 meter over havnivå.
Åtferd Blåstrupearaer lever oftast i monogame par, men små grupper på sju til ni individ førekjem òg. Det er dessutan kjent éi større overnattingsgruppe på 70 fuglar. Det er ikkje kjent om fuglane finn ein ny make dersom den opphavlege døyr. Dei flyg for det meste, men kan òg klatre i tre, ta seg fram langs greiner og gå på bakken. Dei er aktive om dagen og held seg vanlegvis innanfor eit avgrensa område. Kommunikasjonen skjer hovudsakleg gjennom lydar. Når dei oppdagar fare, lagar dei eit svært høgt varselskrik og flyg raskt bort. Dei kommuniserer òg med kvarandre gjennom låge, kurrande lydar.
Føde Blåstrupeara et ikkje frø og nøtter i same grad som mange andre araartar. I staden et dei først og fremst frukt frå store palmar. Attalea phalerata er den viktigaste fødekjelda, men fuglane et òg frukt frå Acrocomia aculeata og Mauritia flexuosa. Dei et fruktkjøtet frå modne og nesten modne frukter, og det er òg observert at dei drikk væska frå svært umodne frukter.
Hekking Blåstrupeara hekkar vanlegvis éin gong i året, men dersom egga eller reirungane går tapt, kan paret leggje eit nytt kull i same hekkesesong. Eit kull består av eitt til tre egg, som blir ruga i 26 dagar. Reirungane veg om lag 18 g når dei blir klekte, og forlèt reiret etter 13–14 veker. Dei unge fuglane er framleis heilt avhengige av foreldra for å få mat etter at dei har forlate reiret, fram til dei kan finne føde på eiga hand. Sjølv då er det observert at unge blåstrupearaer held seg hos foreldra i opptil eitt år. I denne perioden hoppar foreldra over ein heil hekkesesong. Blåstrupeara blir kjønnsmogen ved om lag fem års alder.
Reir Blåstrupeara hekkar vanlegvis i holrom i palmar, oftast i Attalea phalerata, men han nyttar òg andre palmearter. Daude palmar er føretrekte fordi store larvar grev holrom i stammane etter at trea har døydd. Hekkeparet held seg vanlegvis ikkje til det same reiret fleire hekkesesongar på rad, men leitar etter ein ny reirplass kvart år.
I naturen konkurrerer blåstrupeara ofte om reirhol med blågul ara, grønvengara, raudara, spettar, tocotukan, tårnugle, flaggermus og bier. Talet på eigna reirtre har gått ned som følgje av omfattande avskoging i leveområdet.
Trugsmål og vern Nyare overslag over bestandsstorleik og utbreiing tyder på at det finst om lag 208–303 vaksne individ att i vill tilstand. Bestanden har gått tilbake på grunn av konkurranse om reirplassar, predasjon frå andre fuglar og eit lite utbreiingsområde. Dette har vorte forsterka av jakt og fangst for kjæledyrhandelen. Trugsmåla omfattar framleis jakt og fangst, i tillegg til felling av tre, framande artar, sjukdommar og bruk av pulver eller skum til å sløkkje brannar. Arten er klassifisert som kritisk truga av Verdas naturvernunion (IUCN) og er verna gjennom handelsforbod.
Fjørene på denne fuglen var ettertrakta som pryd på hovudplagg brukte i rituelle dansar blant mazeñofolket. Jakta vart stogga frå 2010.
Referansar
Denne artikkelen er ei omsetjing av delar av artikkelen «Blue-throated macaw» frå , den 1. november 2026
Bakgrunnsstoff
Kategori:Parakittar Kategori:Fuglar i Bolivia